İş kazası yaşandığında yapılması gerekenler net bir sıra izler: müdahale → kayıt → bildirim → inceleme → düzeltici faaliyet. Bu adımların atlanması, hem çalışan sağlığı hem de işverenin hukuki sorumluluğu açısından ağır sonuçlar doğurur.
1. Acil müdahale ve olay yerinin korunması
Öncelik yaralıya müdahale ve ek kazaların önlenmesidir. Ağır kazalarda olay yeri, inceleme tamamlanana kadar mümkün olduğunca korunmalıdır.
2. Bildirim süreleri
| Kim | Ne | Süre |
|---|---|---|
| İşveren | İş kazasını SGK’ya bildirim | Kazadan sonraki 3 iş günü içinde |
| İşveren | Öğrendiği meslek hastalığını bildirim | Öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde |
| Sağlık hizmet sunucusu | Kendisine gelen iş kazası vakasının bildirimi | En geç 10 gün içinde |
Süreler kaçırıldığında idari yaptırım gündeme gelir. Ayrıca geç bildirim, kazanın iş kazası sayılıp sayılmaması tartışmasını da beraberinde getirir.
3. Kayıt ve inceleme yükümlülüğü
İşveren; iş kazalarını ve ramak kala olaylarını kayıt altına almak, gerekli incelemeyi yaparak rapor düzenlemek zorundadır. Kayıtta bulunması gerekenler:
- Olay tarihi, saati, yeri ve tanıklar,
- Kazazedenin bilgileri ve yaralanma türü,
- Olayın oluş şekli ve fotoğraf/kanıtlar,
- Kök neden analizi (5 neden, balık kılçığı vb.),
- Alınan düzeltici/önleyici faaliyetler ve sorumlu/termin,
- Kayıp gün sayısı ve işe dönüş bilgisi.
4. Kök neden analizi
“Dikkatsizlik” bir kök neden değildir. Doğru analiz; eksik bariyeri, yetersiz eğitimi, uygunsuz ekipmanı veya hatalı iş akışını ortaya çıkarır. Kök nedene inilmeyen kazalar tekrar eder.
5. Düzeltici faaliyet ve takip
Her kaza kaydı, sorumlusu ve termini belirlenmiş en az bir düzeltici faaliyetle kapatılmalıdır. Faaliyetlerin tamamlanma oranı, İSG performansının en anlamlı göstergelerinden biridir.
İstatistik: ölçmediğinizi yönetemezsiniz
Kaza sıklık oranı (LTIFR), ağırlık oranı ve kayıp gün sayısı düzenli izlenmelidir. Ramak kala bildirimlerinin artması genellikle kötü değil iyi bir işarettir: raporlama kültürü gelişiyor demektir.
selfİBYS iş kazası modülü; olay kaydı, kök neden analizi, düzeltici faaliyet takibi ve kaza istatistiklerini tek yerde toplar, kayıtları İBYS bildirimine hazır tutar.
Not: Bildirim süreleri mevzuatla belirlenir ve değişebilir; güncel hükümleri kontrol ediniz.
