Risk analizi programı, iş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirmesini tehlike tanımlamadan risk puanlamaya, önlem atamadan termin ve yenileme takibine kadar tek bir kayıtta yürüten yazılımdır. İyi bir program, 5x5 L tipi matris veya Fine-Kinney gibi yöntemlerle puanı otomatik hesaplar, her riske sorumlu ve tarih atar, işyerinin tehlike sınıfına göre yenileme tarihini hatırlatır. Kâğıt veya Excel dosyasından farkı, değerlendirmenin bir kez yazılıp klasöre kaldırılan bir rapor olmaktan çıkıp takip edilen bir iş listesine dönüşmesidir.
Bu yazıda risk analizi programının hangi işleri üstlenmesi gerektiğini, Excel tablosuyla nerede ayrıştığını ve satın almadan önce hangi soruları sormanız gerektiğini anlatıyoruz. Yöntemlerin kendisini (olasılık, şiddet, frekans hesapları) merak ediyorsanız 5x5 matris ve Fine-Kinney rehberimize bakabilirsiniz.
Risk Analizi Programı Hangi İşleri Yapar?
İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, değerlendirmenin bir ekip tarafından yapılmasını, belgelenmesini ve belirli koşullarda yenilenmesini ister. Program bu yükümlülüklerin her birini bir ekrana bağlar:
- Tehlike tanımlama: Bölüm, faaliyet ve ekipman bazında tehlike kaynaklarının listelenmesi. Hazır bir tehlike kaynağı kütüphanesi, her işyerinde aynı maddelerin baştan yazılmasını önler.
- Risk puanlama: Seçilen yönteme göre olasılık, şiddet ve gerekiyorsa frekans değerlerinden risk skorunun ve risk seviyesinin otomatik hesaplanması.
- Önlem ve DÖF takibi: Her yüksek riske düzeltici ve önleyici faaliyet, sorumlu kişi ve termin atanması; tamamlanmayan önlemlerin listelenmesi.
- Kalan risk: Önlem alındıktan sonra riskin yeniden puanlanması ve ilk puanla birlikte saklanması.
- Ekip ve onay kaydı: Değerlendirmeye katılan işveren veya vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi ve destek elemanlarının kayda geçmesi.
- Yenileme hatırlatması: Tehlike sınıfına göre yenileme tarihinin izlenmesi ve süre dolmadan uyarı verilmesi.
Risk Değerlendirmesi Ne Zaman Yenilenmeli?
Yönetmeliğe göre risk değerlendirmesi, çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç iki yılda, tehlikeli sınıfta dört yılda, az tehlikeli sınıfta altı yılda bir yenilenir. İşyerinizin hangi sınıfta olduğunu bilmiyorsanız tehlike sınıfı nasıl öğrenilir yazımız yol gösterir.
Süre dolmadan da yenileme gerekebilir. İşyerinin taşınması veya binada değişiklik yapılması, yeni teknoloji, madde veya ekipman kullanılmaya başlanması, üretim yönteminin değişmesi, iş kazası, meslek hastalığı ya da ramak kala olay yaşanması bu durumların başında gelir. Programın asıl değeri burada ortaya çıkar: bir iş kazası veya ramak kala kaydı girildiğinde ilgili bölümün risk değerlendirmesini gözden geçirme ihtiyacı kaybolmaz.
Excel Tablosu ile Risk Analizi Programı Arasındaki Fark Nedir?
Pek çok işyeri risk değerlendirmesine bir Excel şablonuyla başlar. Tek bir işyeri ve az sayıda bölüm için bu işe yarar. Sorunlar, değerlendirmenin güncel tutulması ve birden fazla işyerinin yönetilmesi gerektiğinde başlar:
| Konu | Excel şablonu | Risk analizi programı |
|---|---|---|
| Puan hesabı | Formül hücrelerine bağlı; satır kopyalanırken bozulabilir | Yönteme göre otomatik; seviye ve renk sabit kurala bağlı |
| Önlem takibi | “Termin” sütunu var, hatırlatma yok | Sorumluya atanır, geciken önlem listede görünür |
| Sürüm geçmişi | Dosya adlarıyla (“son_son_v3”) izlenir | Kim neyi ne zaman değiştirdi kayıt altında |
| Yenileme tarihi | Takvime ayrıca not edilmesi gerekir | Tehlike sınıfına göre hesaplanır ve hatırlatılır |
| Çok işyeri | Her işyeri için ayrı dosya | Tüm işyerleri tek panelde, işyeri bazında filtre |
| Diğer İSG kayıtları | Eğitim, muayene ve kaza kayıtlarından kopuk | Aynı çalışan ve bölüm kartına bağlı |
Risk Analizi Programında Hangi Özellikler Olmalı?
Birden fazla yöntem desteği
Yönetmelik tek bir yöntemi zorunlu tutmaz. Ofis ve küçük işyerlerinde 5x5 L tipi matris yeterli olurken, üretim ve inşaat gibi sahalarda maruziyet sıklığını da hesaba katan Fine-Kinney tercih edilebilir. Programın her iki yöntemi desteklemesi, farklı işyerlerinde farklı yöntem kullanan uzmanların işini kolaylaştırır.
Sahada veri girişi
Tehlikeyi masada değil sahada görürsünüz. Telefon veya tabletten fotoğrafla tehlike kaydı açılabilmesi, gözlemin ofise dönene kadar unutulmasını engeller.
Diğer İSG modülleriyle bağlantı
Risk değerlendirmesinde çıkan bir önlem çoğu zaman eğitim, kişisel koruyucu donanım veya sağlık gözetimiyle ilgilidir. Örneğin gürültülü bir bölüm için alınan karar, KKD zimmetine ve periyodik muayene planına yansımalıdır. Risk modülü bu kayıtlardan ayrı duruyorsa aynı bilgi iki kez girilir.
Rapor ve çıktı
Denetimde istenen, imzalı ve tarihli risk değerlendirmesi raporudur. Program ekip listesini, yöntemi, risk tablosunu ve önlem planını tek belgede üretebilmelidir.
Risk Analizi Programı Seçerken 5 Adım
- İhtiyacı belirleyin. Tek işyeri mi, birden fazla şube mi, yoksa onlarca müşteri işyerine hizmet veren bir OSGB mi? Bu cevap çok işyeri ve yetki yapısı ihtiyacını belirler.
- Kendi verinizle deneyin. Demo verisi yerine gerçek bir bölümünüzü girin: beş tehlike tanımlayın, puanlayın, iki önlem atayın ve raporu alın.
- Hatırlatmaları test edin. Terminini geçmiş bir önlem ve yenileme tarihi yaklaşan bir değerlendirme oluşturup uyarının nereye ve kime düştüğüne bakın.
- Diğer kayıtlarla bağı kontrol edin. Eğitim, muayene, KKD ve iş kazası kayıtları aynı sistemde mi, yoksa ayrı bir yazılım mı gerekiyor?
- Veri güvenliğini sorun. Sağlık verisi işleyen bir sistemde yetkilendirme, erişim kaydı ve verinin nerede barındırıldığı KVKK açısından net olmalıdır.
selfİBYS Risk Değerlendirmesinde Ne Sunar?
selfİBYS İSG yazılımı; parametrik tehlike kaynağı ağacı, 5x5 L tipi matris ve Fine-Kinney hesabıyla risk puanlama, düzeltici ve önleyici faaliyet takibi ve tehlike sınıfına göre geçerlilik izleme sunar. Risk kayıtları eğitim, sağlık gözetimi, KKD ve iş kazası kayıtlarıyla aynı platformda tutulur. Çok sayıda müşteri işyerini yöneten OSGB’ler için OSGB yazılımı tüm işyerlerini tek panelde toplar; Bakanlığa e-imzalı bildirim gereken kayıtlar ise İBYS yazılımı üzerinden iletilir. Hesabınızı açıp 15 gün boyunca kendi verilerinizle deneyebilirsiniz.